Sorgo jako pasza dla zwierząt – dlaczego warto je uprawiać w Polsce?

Wyobraź sobie roślinę, która plonuje nawet wtedy, gdy inne więdną z powodu suszy. Roślinę, która pochodzi z Afryki, a doskonale radzi sobie w polskich warunkach klimatycznych. Sorgo – bo o nim mowa – zdobywa coraz większe uznanie wśród polskich rolników jako odpowiedź na zmieniający się klimat i coraz częstsze okresy suszy.

Dlaczego uprawa sorgo zyskuje na popularności w Polsce?

Sorgo to roślina zbożowa o wyjątkowych właściwościach, która może zrewolucjonizować polskie rolnictwo. Jej imponująca odporność na suszę i wysokie temperatury sprawia, że sorgo w Polsce staje się cenną alternatywą dla tradycyjnych upraw. Jej rozbudowany system korzeniowy, sięgający nawet 2 metrów w głąb gleby, pozwala efektywnie pobierać wodę i składniki odżywcze nawet podczas długotrwałych okresów bez opadów.

Coraz więcej polskich rolników decyduje się uprawiać sorgo, szczególnie na obszarach, gdzie uprawa kukurydzy staje się ryzykowna ze względu na nieprzewidywalne warunki klimatyczne. Sorgo może być uprawiane zarówno na ziarno, jak i na kiszonkę, co zwiększa jego wszechstronność w gospodarstwie.

Wartość pokarmowa sorgo jako paszy dla zwierząt

Skład chemiczny i wartość odżywcza

Pod względem składu chemicznego sorgo jest zbliżone do kukurydzy, jednak zawiera nieco więcej białka i dostarcza więcej energii. Ta roślina zbożowa jest szczególnie bogata w białko roślinne, błonnik oraz składniki mineralne jak żelazo i magnez. Na uwagę zasługuje zwłaszcza sorgo sudańskie, które zawiera porównywalną ilość białka co dojrzała lucerna.

Kiszonka z sorgo wyróżnia się następującymi cechami:

• Zawiera więcej włókna neutralnego detergentowego (NDF) niż kiszonka z kukurydzy
• Zapewnia prawidłowy przebieg procesów trawienia w żwaczu
• Wspomaga syntezę białka mikrobiologicznego
• Białko z kiszonki z sorgo jest wolniej rozkładane w żwaczu niż białko kukurydzy

Warto podkreślić, że w polskich warunkach klimatycznych kiszonka z sorgo zwykle nie zawiera ziarna. Wpływa to na jej nieco niższą wartość energetyczną w porównaniu do kiszonki z kukurydzy. Z tego powodu, przy bilansowaniu dawek pokarmowych trzeba uwzględnić wyższą zawartość włókna i mniejszą koncentrację energii.

Wykorzystanie sorgo w żywieniu różnych gatunków zwierząt

Bydło mleczne

Kiszonka z sorgo stanowi cenną alternatywę dla kukurydzy w żywieniu bydła mlecznego. Jest szczególnie polecana dla krów w II i III semestrze laktacji, kiedy ich zapotrzebowanie na energię jest niższe niż u wysokowydajnych krów na początku laktacji.

Odpowiednio zbilansowana dawka pokarmowa z kiszonką z sorgo może dać bardzo dobre wyniki w produkcji mleka. Choć zawiera ona więcej włókna NDF i mniej energii niż kiszonka z kukurydzy, jej wyższa strawność może prowadzić do podobnych, a czasem nawet lepszych efektów produkcyjnych.

Praktycznym rozwiązaniem stosowanym przez doświadczonych hodowców jest mieszanie sorgo z kukurydzą na pryzmie kiszonkowej. W jednym z polskich gospodarstw stosuje się mieszankę w proporcji 60% sorgo i 40% kukurydzy, uzyskując imponujące wyniki produkcyjne – roczną wydajność 10 200 l mleka od krowy oraz zawartość 4,4% białka i 3,6% tłuszczu w mleku.

Bydło mięsne i jałówki

Po poznaniu zalet sorgo w żywieniu krów mlecznych, warto przyjrzeć się jego zastosowaniu w przypadku bydła mięsnego. Średniej jakości kiszonki z sorgo z powodzeniem mogą stanowić podstawę żywienia rosnących jałówek i krów zasuszonych, których zapotrzebowanie na energię jest zdecydowanie niższe niż u krów w laktacji.

Sorgo sprawdza się znakomicie w żywieniu bydła mięsnego, szczególnie na terenach narażonych na niedobór wody, gdzie uprawa kukurydzy może nie przynieść oczekiwanych plonów. Dzięki wysokiej zawartości włókna, kiszonka z sorgo zapewnia prawidłowe funkcjonowanie żwacza i lepsze wykorzystanie innych składników pokarmowych.

Trzoda chlewna

Ziarno sorga służy głównie jako pasza dla trzody chlewnej, bydła i drobiu. W Polsce istnieją już gospodarstwa wykorzystujące sorgo w żywieniu trzody chlewnej w cyklu zamkniętym. Przykładem jest gospodarstwo w zachodniej Wielkopolsce, produkujące rocznie około 1000 sztuk tuczników, które wprowadziło uprawę sorgo ze względu na duży udział słabszych gleb w strukturze gospodarstwa.

Hodowcy podkreślają, że uprawa sorgo jest tania i prosta, co przy wysokich plonach nawet na słabszych glebach czyni je atrakcyjną alternatywą dla tradycyjnych zbóż paszowych. Ziarna sorgo, bogate w białko i energię, stanowią wartościowy komponent mieszanek paszowych dla świń.

Drób i inne zwierzęta

Sorgo znajduje również zastosowanie w żywieniu drobiu jako wartościowy składnik pasz. Jego ziarno, bogate w skrobię i białko, może stanowić do 30% mieszanki paszowej dla kur niosek i brojlerów. Ponadto, jest cenione jako pokarm dla ptaków ozdobnych i egzotycznych, zwłaszcza papug i gołębi.

Zalety sorgo jako rośliny paszowej w warunkach polskich

Odporność na niekorzystne warunki klimatyczne

Główną zaletą uprawy sorgo w polskim rolnictwie jest jego wyjątkowa odporność na suszę i wysokie temperatury. W obliczu coraz częstszych okresów suszy, sorgo daje pewność uzyskania plonu nawet w trudnych warunkach, gdzie uprawa kukurydzy może zawieść.

Sorgo wykazuje również:

• Zdolność do wstrzymywania wzrostu podczas suszy i wznawiania go po poprawie warunków wilgotnościowych
• Tolerancję na wysokie temperatury
• Mniejsze zapotrzebowanie na wodę (o 30-40% mniej niż kukurydza)
• Odporność na większość chorób i szkodników typowych dla zbóż

Uniwersalność wykorzystania

Sorgo charakteryzuje się wszechstronnością zastosowań. Może być wykorzystywane jako:

• Kiszonka dla bydła mlecznego i mięsnego
• Zielonka świeża
• Ziarno jako dodatek energetyczny do pasz treściwych
• Pastwisko
• Pokarm dla ptaków ozdobnych i drobiu
• Surowiec do produkcji w przemyśle spożywczym (jest rośliną bezglutenową)
• Biopaliwo i surowiec wykorzystywany w przemyśle

Praktyczne aspekty stosowania sorgo w żywieniu zwierząt

Przygotowanie kiszonki z sorgo

Kiszonka z sorgo to najbardziej popularna forma wykorzystania tej rośliny w żywieniu zwierząt gospodarskich w Polsce. Przy jej produkcji należy pamiętać, że rośliny sorgo we wczesnych fazach wzrostu (do około 70-80 cm wysokości) zawierają alkaloid, który po zhydrolizowaniu uwalnia kwas pruski – substancję trującą dla większości zwierząt.

Kluczowe informacje o kiszeniu sorgo:

• Kwas pruski ulega rozkładowi w procesie kiszenia już po 2,5-3 tygodniach
• Po tym okresie kiszonka jest bezpieczna dla zwierząt
• Dobrym rozwiązaniem jest mieszanie sorgo z kukurydzą na pryzmie kiszonkowej
• Optimalna długość sieczki: 1-2 cm

Bilansowanie dawek pokarmowych

Skarmiając dawkę pokarmową z udziałem kiszonki z sorgo, należy pamiętać o wyższej zawartości włókna w tej paszy i niższej koncentracji energii. Wymaga to odpowiedniego zbilansowania pozostałych komponentów diety zwierząt.

Praktyczne wskazówki:

• Kiszonka z sorgo może stanowić około 30% suchej masy dawki pokarmowej dla krów mlecznych
• Należy uzupełnić dawkę treściwymi paszami energetycznymi bogatymi w skrobię
• Przy odpowiednim zbilansowaniu, produkcja mleka może utrzymywać się na podobnym poziomie jak przy stosowaniu kiszonki z kukurydzy

Sorgo w przyszłości polskiego rolnictwa

Uprawa sorgo w Polsce ma przed sobą obiecującą przyszłość. W obliczu zmian klimatycznych, rosnących kosztów produkcji rolnej i poszukiwania zrównoważonych rozwiązań, sorgo oferuje wiele korzyści:

• Zmniejszenie ryzyka produkcyjnego w obliczu zmiennych warunków klimatycznych
• Możliwość uprawy na słabszych glebach, gdzie inne rośliny plonują gorzej
• Niższe koszty produkcji w porównaniu do kukurydzy
• Pozytywny wpływ na strukturę i aktywność biologiczną gleby
• Mniejsze zapotrzebowanie na środki ochrony roślin

Sorgo, które pochodzi z Afryki, doskonale zaadaptowało się do warunków europejskich. Obecnie hodowcy oferują odmiany dostosowane specyficznie do klimatu Europy Środkowej, które charakteryzują się krótszym okresem wegetacji i lepszą tolerancją na niskie temperatury wiosną.

Podsumowanie

Sorgo to roślina o ogromnym potencjale jako pasza dla zwierząt w polskich warunkach uprawowych. W kontekście zmian klimatycznych i coraz częściej występujących okresów suszy, uprawa sorgo może stanowić cenne zabezpieczenie dla gospodarstw zajmujących się produkcją zwierzęcą.

Główne zalety sorgo:

• Wyjątkowa odporność na suszę i wysokie temperatury
• Zdolność do plonowania nawet na słabszych glebach
• Wysoka wartość pokarmowa, zbliżona do kukurydzy
• Wszechstronność zastosowań w żywieniu różnych gatunków zwierząt
• Pozytywny wpływ na strukturę i aktywność biologiczną gleby

Dla rolników indywidualnych, przedsiębiorstw paszowych oraz hodowców trzody chlewnej i bydła, sorgo może stanowić wartościową alternatywę lub uzupełnienie tradycyjnych roślin paszowych. Szczególnie cenna jest możliwość mieszania sorgo z kukurydzą, co pozwala uzyskać paszę o zrównoważonej wartości pokarmowej przy jednoczesnym zmniejszeniu ryzyka związanego z niestabilnymi warunkami pogodowymi.

W obliczu postępujących zmian klimatu i konieczności adaptacji polskiego rolnictwa do nowych warunków, warto rozważyć włączenie sorgo do struktury zasiewów, szczególnie na terenach narażonych na niedobór wody i posiadających lżejsze gleby. Ta wyjątkowa roślina może bowiem stanowić swoisty „parasol bezpieczeństwa” dla gospodarstw, gwarantując stabilne plony paszy nawet w trudnych warunkach.